Ở tuổi 72, ông Nguyễn Văn Hùng, người dân khu vực quận 8 trước đây, vẫn nhớ những ngày gia đình phải chật vật tìm nguồn nước sinh hoạt. Khi nước máy chưa phổ biến, người dân trong xóm thường chờ đến đêm để xếp hàng tại các vòi nước công cộng hoặc mang nước giếng đào về lắng lọc trước khi sử dụng.
“Ngày đó, làm gì biết đồng hồ nước điện tử là gì. Chỉ cần có nước sạch để dùng đã là điều đáng mừng”, ông Hùng chia sẻ khi nhìn chiếc đồng hồ nước được lắp đặt trước nhà.
Những ký ức ấy phản ánh một giai đoạn ngành cấp nước TP.HCM phải đối mặt với nhiều khó khăn về hạ tầng, năng lực cung ứng và khả năng tiếp cận nước sạch của người dân. Công việc ghi chỉ số đồng hồ bằng sổ tay, tình trạng thiếu nước cục bộ tại một số khu vực ven đô hay cảnh người dân chờ đến lượt lấy nước từng là hình ảnh quen thuộc.
Qua nhiều giai đoạn phát triển, SAWACO từng bước mở rộng quy mô hệ thống, đầu tư các tuyến ống truyền tải và phân phối, đưa mạng lưới cấp nước len sâu vào các khu dân cư, kể cả những con hẻm nhỏ. Các công trình trọng điểm như Nhà máy nước Thủ Đức, Nhà máy nước Tân Hiệp cùng hệ thống trạm bơm nước thô Hóa An, Hòa Phú được đầu tư, cải tạo và mở rộng, góp phần nâng cao năng lực cung ứng cho thành phố.
Đến nay, SAWACO duy trì công suất cấp nước khoảng 2,35 triệu m³/ngày đêm. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, 100% người dân trong phạm vi phục vụ được tiếp cận nguồn nước sạch an toàn. Đây là bước tiến đáng kể so với giai đoạn người dân còn phải tìm kiếm, tích trữ và xử lý nước thủ công để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.
Từ nhiệm vụ bảo đảm an sinh cơ bản, ngành cấp nước ngày nay còn phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn của một đô thị lớn: nguồn cung ổn định, chất lượng được kiểm soát, dịch vụ thuận tiện và khả năng ứng phó trước những biến động về dân số, hạ tầng cũng như môi trường.
Cùng với việc mở rộng hạ tầng, SAWACO cũng từng bước củng cố năng lực tài chính và quản trị doanh nghiệp. Đến giữa năm 2026, tổng tài sản của Tổng Công ty vượt 12.300 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đạt hơn 8.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp đồng thời đóng góp hàng nghìn tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước mỗi năm.
Những con số này cho thấy quy mô nguồn lực được tích lũy qua quá trình phát triển, tạo nền tảng để SAWACO tiếp tục đầu tư hệ thống cấp nước và nâng cao chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu vận hành ngày càng phức tạp của đô thị, mở rộng công suất không còn là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả. Khả năng quản lý tài nguyên, kiểm soát thất thoát và khai thác dữ liệu đang trở thành những yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp cấp nước.
Trong bối cảnh đó, SAWACO đẩy mạnh chuyển đổi từ phương thức vận hành truyền thống sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Hệ sinh thái công nghệ của doanh nghiệp bao gồm Trung tâm Dữ liệu (Data Center), Trung tâm vận hành hệ thống cấp nước (SWOC), hệ thống thông tin địa lý GIS, hệ thống điều khiển và thu thập dữ liệu SCADA cùng các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Việc tích hợp các nền tảng này giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng giám sát áp lực, lưu lượng và chất lượng nước theo thời gian thực. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động kiểm tra trực tiếp, đội ngũ vận hành có thêm dữ liệu để nhận diện bất thường, khoanh vùng sự cố và đưa ra phương án xử lý phù hợp.
GIS hỗ trợ quản lý mạng lưới đường ống theo không gian địa lý, trong khi SCADA cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và điều khiển các công trình, thiết bị. Khi được kết nối với các nền tảng dữ liệu và công cụ phân tích, những hệ thống này có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả vận hành, phát hiện sớm nguy cơ rò rỉ và giảm lượng nước thất thoát.
Chuyển đổi số cũng mở ra hướng cải thiện trải nghiệm khách hàng. Việc hiện đại hóa quy trình tiếp nhận, xử lý yêu cầu và quản lý thông tin sử dụng nước giúp các dịch vụ cấp nước từng bước trở nên thuận tiện hơn, phù hợp với nhu cầu của người dân trong môi trường đô thị số.
Dù vậy, hiệu quả của quá trình chuyển đổi không chỉ nằm ở số lượng công nghệ được triển khai. Khả năng kết nối dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin, nâng cao năng lực nhân sự và chuyển hóa dữ liệu thành quyết định vận hành thực tế mới là những yếu tố có ý nghĩa lâu dài.
Bên cạnh nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh, SAWACO còn triển khai các hoạt động hướng đến cộng đồng, nâng cao nhận thức về bảo vệ tài nguyên nước và môi trường. Những sáng kiến như SAWACO TOUR, SAWACO Xanh cùng các cuộc thi sáng tạo về bảo vệ nguồn nước tạo cơ hội để người dân, học sinh, sinh viên và chuyên gia tìm hiểu sâu hơn về hoạt động cấp nước, sử dụng nước tiết kiệm và gìn giữ môi trường.
Trong bối cảnh nguồn nước chịu nhiều sức ép từ quá trình đô thị hóa, biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường, bảo vệ tài nguyên nước không thể chỉ là nhiệm vụ của đơn vị khai thác, xử lý và phân phối. Ý thức sử dụng nước tiết kiệm, hạn chế xả thải và chung tay bảo vệ các nguồn nước cũng góp phần duy trì tính bền vững của hệ thống cấp nước đô thị.
Các hoạt động cộng đồng vì thế có thể tạo thêm cầu nối giữa doanh nghiệp với người dân, giúp những vấn đề vốn mang tính kỹ thuật trở nên gần gũi hơn với đời sống thường ngày. Khi người sử dụng hiểu rõ hơn về giá trị của nước sạch, việc bảo vệ nguồn nước và sử dụng tài nguyên có trách nhiệm cũng có thêm cơ sở để lan tỏa.
Trong giai đoạn phát triển mới, SAWACO xác định ba trụ cột gồm con người, chuyển đổi số và phục vụ cộng đồng làm nền tảng cho quá trình đổi mới. Đây cũng là những yếu tố gắn kết năng lực vận hành với mục tiêu phát triển bền vững.
Con người giữ vai trò trung tâm trong việc tiếp nhận công nghệ, cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ. Chuyển đổi số tạo công cụ để quản lý hệ thống hiệu quả hơn, trong khi trách nhiệm cộng đồng giúp hoạt động cấp nước gắn chặt với lợi ích của người dân và môi trường.
Với một đô thị có quy mô dân số và nhu cầu sử dụng nước lớn như TP.HCM, yêu cầu đặt ra cho doanh nghiệp không chỉ là cung cấp đủ nước, mà còn phải bảo đảm chất lượng, duy trì tính liên tục của dịch vụ và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Đây cũng là nền tảng để ngành cấp nước thích ứng với quá trình phát triển đô thị thông minh và các tiêu chuẩn quản trị ngày càng cao.
Từ những ngày người dân phải chờ từng xô nước đến hệ thống cấp nước được giám sát bằng công nghệ, hành trình của SAWACO phản ánh sự thay đổi của hạ tầng đô thị và chất lượng sống. Chặng đường phía trước đòi hỏi doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, nâng cao năng lực quản trị và lấy nhu cầu của người dân làm trọng tâm.
Khát vọng vươn tầm châu Á vì thế không chỉ được đo bằng quy mô tài sản hay công suất cấp nước, mà còn ở khả năng vận hành hiệu quả, đổi mới công nghệ và duy trì chất lượng dịch vụ bền vững. Với nền tảng hạ tầng đã hình thành cùng định hướng phát triển dựa trên con người và công nghệ, SAWACO đang hướng đến vai trò lớn hơn trong tiến trình hiện đại hóa TP.HCM.
