Làn sóng ứng dụng AI, robot và tự động hóa đang tạo ra cuộc tái cấu trúc sâu rộng trong ngành gỗ Việt Nam. Khi các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, doanh nghiệp nội thất buộc phải đầu tư công nghệ, chuyển đổi xanh và xây dựng mô hình sản xuất thông minh để giữ lợi thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Ngành gỗ Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ khi các doanh nghiệp liên tục đầu tư công nghệ mới nhằm thích ứng với biến động thị trường và xu hướng sản xuất hiện đại. Từ mô hình sản xuất phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công, nhiều nhà máy hiện đã chuyển sang vận hành theo hướng tự động hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và xây dựng hệ sinh thái sản xuất thông minh.
Theo đánh giá của các doanh nghiệp trong ngành, đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là điều kiện quan trọng để ngành gỗ Việt Nam duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.
Sau giai đoạn khó khăn của năm 2023, ngành gỗ Việt Nam đã ghi nhận tín hiệu phục hồi rõ rệt. Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ liên tục tăng trưởng trong các năm 2024 và 2025. Bước sang quý I/2026, xuất khẩu toàn ngành tiếp tục duy trì đà tích cực, tạo nền tảng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng mới trong năm nay.
Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu chủ lực của ngành gỗ Việt Nam, trong khi Trung Quốc nổi lên như điểm sáng tăng trưởng với nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh. Việc các thị trường lớn phục hồi đã kéo theo sự sôi động trở lại của hoạt động sản xuất trong nước.
Cùng với đà tăng của xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp cũng đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu gỗ để phục vụ kế hoạch mở rộng công suất và đón đầu đơn hàng mới. Điều này cho thấy niềm tin của doanh nghiệp đối với triển vọng phục hồi của thị trường nội thất toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, công nghệ AI đang được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình sản xuất và giảm phụ thuộc vào lao động phổ thông. Nếu trước đây nhiều công đoạn như phân loại gỗ, chà nhám hay phun sơn chủ yếu được thực hiện thủ công, thì nay các hệ thống máy móc tích hợp AI có thể đảm nhận với độ chính xác cao hơn.
Tại nhiều nhà máy, hệ thống camera AI đã có thể tự động nhận diện màu sắc, phát hiện khuyết tật và phân loại chất lượng phôi gỗ chỉ trong thời gian ngắn. Công nghệ này giúp giảm hao hụt nguyên liệu, nâng cao chất lượng thành phẩm và rút ngắn thời gian sản xuất.
Không chỉ dừng ở khâu gia công, AI còn được tích hợp trong hệ thống quản lý vận hành để hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi hiệu suất thiết bị, dự báo bảo trì và tối ưu chi phí sản xuất. Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp đã cải thiện đáng kể năng suất lao động và nâng cao khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn.
Đáng chú ý, xu hướng sản xuất xanh cũng đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp gỗ Việt Nam khi xuất khẩu sang các thị trường lớn như châu Âu và Bắc Mỹ. Các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp, giảm phát thải carbon và phát triển bền vững đang được siết chặt.
Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo điều kiện đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và chuỗi cung ứng xanh.
Theo giới chuyên gia, ngành gỗ Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng nếu tận dụng tốt cơ hội từ chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Việc đầu tư vào AI, robot và mô hình nhà máy thông minh sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng, từng bước chuyển từ gia công sang phát triển sản phẩm và giải pháp nội thất chất lượng cao.
Dự kiến trong thời gian tới, nhiều sự kiện xúc tiến thương mại và triển lãm chuyên ngành sẽ tiếp tục được tổ chức nhằm kết nối doanh nghiệp với các nhà cung cấp công nghệ, đối tác quốc tế và xu hướng sản xuất mới. Đây được xem là động lực quan trọng để ngành gỗ Việt Nam tăng tốc chuyển đổi, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu.
Nguyễn Nam
