Trường ĐH Nha Trang xây dựng Diễn đàn Kinh tế biển nhằm tiếp nhận trực tiếp nhu cầu từ địa phương, doanh nghiệp, qua đó kết nối chuyên gia và nguồn lực để phát triển các giải pháp phục vụ kinh tế biển.
Thay vì chỉ tạo không gian trao đổi học thuật, Diễn đàn Kinh tế biển (Marine Economy Forum – MEF) của Trường ĐH Nha Trang được thiết kế như một đầu mối tiếp nhận các vấn đề thực tế trong phát triển kinh tế biển. Những bài toán từ địa phương, doanh nghiệp sẽ được phân loại, tìm kiếm nhóm chuyên gia phù hợp và tổ chức nghiên cứu, thử nghiệm, hướng tới khả năng ứng dụng.
MEF được Trường ĐH Nha Trang ra mắt ngày 3.10 tại Khánh Hòa, trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển của trường. Khoảng 250 đại biểu thuộc cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội, viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức quốc tế tham dự.
Điểm đáng chú ý của mô hình là việc xác định nhu cầu thực tiễn làm điểm xuất phát cho hoạt động hợp tác. Theo đó, địa phương hoặc doanh nghiệp có thể đưa những vấn đề đang cần giải quyết đến diễn đàn, thay vì chờ các đề tài nghiên cứu được hình thành độc lập rồi mới tìm kiếm nơi ứng dụng.
Khi tiếp nhận một nhu cầu, Ban Thư ký MEF sẽ làm rõ nội dung, phân loại và xác định các nguồn lực cần thiết. Sau đó, Trường ĐH Nha Trang cùng mạng lưới đối tác kết nối chuyên gia, nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm hoặc công nghệ phù hợp.
Các bên tiếp tục thống nhất nhiệm vụ, tiến độ và nguồn lực trước khi triển khai. Kết quả được đánh giá theo hướng tạo ra khuyến nghị, mô hình hoặc giải pháp có khả năng thử nghiệm, ứng dụng và chuyển giao.
TS Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Nha Trang, cho biết trường không đặt mục tiêu biến MEF thành một sự kiện thường niên đơn thuần. Vai trò của nhà trường là khởi xướng, điều phối và kết nối các bên để hình thành những chương trình hợp tác có sản phẩm cụ thể.
Theo ông Nam, nguồn lực của một trường đại học khó có thể đáp ứng toàn bộ yêu cầu của kinh tế biển. Vì vậy, MEF được xây dựng theo mô hình mạng lưới, trong đó cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học cùng tham gia.
Khánh Hòa và khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ – Tây Nguyên được xác định là địa bàn trọng tâm của diễn đàn. Đây là khu vực có nhiều lợi thế về biển, thủy sản, cảng biển, du lịch nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu về bảo vệ hệ sinh thái, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phát triển nguồn nhân lực.
Các lĩnh vực được MEF ưu tiên gồm nuôi biển công nghệ cao, chế biến thủy sản, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, logistics, cảng biển và kỹ thuật hàng hải. Bên cạnh đó là du lịch biển bền vững gắn với sinh kế cộng đồng, môi trường biển, công nghệ sinh học biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực.
Mạng lưới ban đầu của MEF có sự tham gia của Cục Thủy sản và Kiểm ngư cùng UBND các tỉnh Khánh Hòa, Đắk Lắk và Lâm Đồng. Khối nghiên cứu, đào tạo có Viện Khoa học thủy sản Việt Nam, Trường ĐH Cần Thơ, Trường ĐH Hàng hải Việt Nam, Trường ĐH Mỏ – Địa chất và Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Ở khu vực doanh nghiệp và hiệp hội, diễn đàn có sự tham gia của Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, VASEP, Hội Thủy sản Việt Nam, Vinpearl, Australis Aquaculture Việt Nam và Tập đoàn Thủy sản Việt – Úc.
Việc tập hợp các nhóm đối tác khác nhau được kỳ vọng giúp các bài toán về kinh tế biển tiếp cận được nhiều nguồn lực hơn. Một nhu cầu của doanh nghiệp có thể cần đến chuyên gia công nghệ, dữ liệu từ cơ quan quản lý, năng lực nghiên cứu của trường đại học và nguồn vốn để thử nghiệm. Cơ chế kết nối nhiều bên vì thế được xem là điều kiện để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.
MEF cũng đặt ra các chỉ tiêu cụ thể thay vì chỉ đánh giá hiệu quả thông qua số lượng sự kiện. Giai đoạn 2026-2030, diễn đàn hướng tới mạng lưới 20-25 đối tác, trong đó có 5-7 đối tác nòng cốt.
Từ năm 2027, mỗi năm MEF dự kiến tiếp nhận và xử lý ít nhất 5 nhu cầu hợp tác, bao gồm đặt hàng nghiên cứu, tư vấn hoặc đào tạo. Diễn đàn cũng đặt mục tiêu thực hiện ít nhất một báo cáo chuyên đề mỗi năm.
Đến năm 2030, MEF phấn đấu kết nối, chuyển giao tối thiểu 5 giải pháp hoặc mô hình khoa học – công nghệ. Bên cạnh đó, diễn đàn hỗ trợ xây dựng 5-7 đề xuất chương trình, dự án, trong đó ít nhất 2 đề xuất được phê duyệt, tài trợ hoặc triển khai.
Sau lễ ra mắt, các đối tác đã ký kết hợp tác và Hội nghị Ban Chỉ đạo lần thứ nhất được tổ chức để thảo luận quy chế hoạt động, kế hoạch quý IV/2026 và nhiệm vụ năm 2027.
Với cách tiếp cận lấy nhu cầu thực tế làm đầu vào, MEF hướng tới thay đổi cách kết nối giữa trường đại học với địa phương và doanh nghiệp. Nếu các “đơn đặt hàng” được chuyển thành nhiệm vụ nghiên cứu có nguồn lực, tiến độ và đầu ra rõ ràng, diễn đàn có thể tạo thêm kênh đưa tri thức, công nghệ và nhân lực nghiên cứu tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế biển.
Tuấn Phong
