Việc Nokia mua lại nhà máy bán dẫn của NXP Semiconductors tại Mỹ được xem là bước đi chiến lược nhằm chủ động nguồn chip quang học, đồng thời mở rộng vai trò từ nhà cung cấp thiết bị viễn thông sang doanh nghiệp hạ tầng trung tâm dữ liệu AI.
Nokia đang đẩy mạnh một bước chuyển đáng chú ý trong chiến lược kinh doanh khi quyết định mua lại một nhà máy bán dẫn tại Chandler, bang Arizona, Mỹ, để phát triển năng lực sản xuất chip quang học. Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu về hạ tầng truyền dẫn tốc độ cao phục vụ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) tăng mạnh trên toàn cầu.
Theo báo cáo tài chính quý II được Nokia công bố ngày 5/8, tập đoàn đã hoàn tất thỏa thuận mua lại cơ sở sản xuất bán dẫn trước đây thuộc NXP Semiconductors tại Arizona. Sau khi tiếp quản, Nokia sẽ từng bước chuyển đổi nhà máy này thành cơ sở sản xuất chất bán dẫn indium phosphide (InP), vật liệu quan trọng trong các thiết bị truyền dẫn quang học.
Nokia dự kiến bắt đầu sản xuất quy mô lớn từ đầu năm 2027. Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp sẽ thuê lại một phần cơ sở hiện có để duy trì hoạt động sản xuất, trước khi hoàn tất quá trình chuyển giao toàn bộ nhà máy vào quý I/2029.
Indium phosphide là vật liệu bán dẫn có đặc tính khác biệt đáng kể so với silicon. Trong khi silicon được sử dụng rộng rãi để chế tạo các bộ xử lý và chip nhớ, InP có khả năng hỗ trợ quá trình chuyển đổi tín hiệu điện sang tín hiệu quang và ngược lại.
Đây là nền tảng quan trọng đối với các thiết bị truyền thông quang học, đặc biệt trong những hệ thống cần truyền tải lượng dữ liệu khổng lồ với tốc độ cao. Khi các trung tâm dữ liệu AI ngày càng mở rộng, nhu cầu sử dụng các kết nối quang học cũng tăng nhanh.
Trước đây, cáp đồng được sử dụng phổ biến trong nhiều hệ thống nhờ chi phí tương đối thấp. Tuy nhiên, sự phát triển của AI tạo sinh, điện toán hiệu năng cao và các mô hình AI quy mô lớn đang khiến lưu lượng dữ liệu giữa máy chủ, bộ xử lý và hệ thống lưu trữ tăng vọt.
Trong bối cảnh đó, truyền dẫn quang học có lợi thế về băng thông, tốc độ và hiệu quả năng lượng. Đây cũng là lý do các loại laser và linh kiện quang học dựa trên InP ngày càng trở thành thành phần không thể thiếu trong quá trình xây dựng trung tâm dữ liệu AI.
Nokia đang tìm cách kiểm soát tốt hơn nguồn cung những linh kiện quan trọng này. Thị trường hiện chỉ có một số doanh nghiệp sở hữu năng lực sản xuất InP quy mô lớn, trong đó có Coherent và Lumentum tại Mỹ. Việc nguồn cung tập trung vào một số ít nhà sản xuất khiến các doanh nghiệp cung cấp thiết bị quang học phải đối mặt với nguy cơ thiếu nguyên liệu và linh kiện khi nhu cầu tăng đột biến.
Theo Yole, nhu cầu đối với các bộ thu phát quang học hiện cao hơn đáng kể so với năng lực cung ứng. Tình trạng thiếu hụt chip InP vì vậy có thể trở thành một trong những điểm nghẽn lớn đối với quá trình mở rộng hạ tầng AI.
Sự khan hiếm nguồn cung đã khiến các tập đoàn công nghệ lớn phải tìm cách đảm bảo nguồn linh kiện dài hạn. Hồi tháng 3, NVIDIA đầu tư tổng cộng 2 tỷ USD vào Coherent và Lumentum, đồng thời thúc đẩy các thỏa thuận cung ứng dài hạn nhằm phục vụ nhu cầu mở rộng trung tâm dữ liệu.
Michael Hurlston, Giám đốc điều hành Lumentum, từng cảnh báo tình trạng thiếu chip InP có thể trở nên nghiêm trọng, thậm chí vượt qua một số cuộc khủng hoảng nguồn cung linh kiện bộ nhớ trước đây.
Quy mô nhu cầu hiện nay cũng khác xa thị trường viễn thông truyền thống. Nếu các khách hàng viễn thông trước đây chỉ cần số lượng laser InP tương đối nhỏ, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn và NVIDIA đang cần tới hàng trăm triệu linh kiện để phục vụ các hệ thống AI trên toàn cầu.
Với Nokia, việc sở hữu thêm một cơ sở sản xuất tại Mỹ không đơn thuần là bài toán đảm bảo nguyên liệu. Đây còn là một phần trong chiến lược tái định vị doanh nghiệp khi AI đang tạo ra một thị trường hạ tầng hoàn toàn mới.
Sau khi rút khỏi lĩnh vực điện thoại di động, Nokia tập trung vào thiết bị và giải pháp viễn thông. Tuy nhiên, tập đoàn hiện tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực hạ tầng trung tâm dữ liệu và truyền thông quang học, nơi được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư AI.
Năm 2025, Nokia hoàn tất thương vụ mua lại Infinera, doanh nghiệp chuyên về truyền thông quang học của Mỹ. Thương vụ này giúp Nokia tiếp cận sâu hơn với công nghệ quang học, đồng thời sở hữu thêm một cơ sở sản xuất chip InP tại California.
Việc tiếp tục mua nhà máy tại Arizona cho thấy Nokia đang từng bước xây dựng chuỗi năng lực sản xuất quang học của riêng mình tại Mỹ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà cung cấp bên ngoài.
Chiến lược này đang phản ánh trong kết quả kinh doanh của Nokia. Trong quý II/2026, tập đoàn đạt doanh thu thuần 4,815 tỷ euro, tăng 9% so với cùng kỳ nếu loại trừ tác động của biến động tỷ giá.
Đáng chú ý, doanh thu từ lĩnh vực truyền thông quang học tăng 20%, trong khi doanh thu từ nhóm khách hàng AI và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây tăng tới 105% so với cùng kỳ năm trước.
Những con số này cho thấy AI đang dần trở thành động lực tăng trưởng quan trọng đối với Nokia. Giá cổ phiếu Nokia tại Sở Giao dịch Chứng khoán New York cũng tăng 52,4% từ đầu năm, phản ánh kỳ vọng của thị trường vào chiến lược mới của tập đoàn.
Theo Wall Street Journal, thị phần mạng quang học của Nokia tại Bắc Mỹ đã tăng từ 6,3% năm 2024 lên 27,3% năm 2025. Đà tăng này cho thấy doanh nghiệp Phần Lan đang nhanh chóng củng cố vị thế trong lĩnh vực truyền dẫn quang học, đồng thời tìm kiếm dư địa tăng trưởng mới từ hệ sinh thái trung tâm dữ liệu AI.
Việc tự sản xuất chip InP vì thế có thể xem là bước đi quan trọng trong hành trình Nokia chuyển mình. Không còn chỉ cung cấp thiết bị kết nối cho các nhà mạng, Nokia đang hướng tới vai trò lớn hơn trong chuỗi hạ tầng số, nơi các trung tâm dữ liệu AI sẽ trở thành một trong những thị trường chiến lược quan trọng nhất trong những năm tới.
