Chuyển đổi số đang từng bước thay đổi cách thức vận hành của các cơ sở khám chữa bệnh, từ quản lý hồ sơ, theo dõi quy trình chuyên môn đến kiểm soát nguồn lực. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình này không chỉ nằm ở việc ứng dụng công nghệ mới, mà còn ở khả năng nâng cao chất lượng điều trị và bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Tại Hội nghị khoa học với chủ đề “Y học hội nhập và chuyển đổi số – Bước tiến trong đào tạo y khoa và thực hành lâm sàng”, tổ chức ngày 9/10/2026 tại TP.HCM, những vấn đề trên được đặt ra trong mối liên hệ giữa đổi mới công nghệ, nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực y tế.
Hội nghị do Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức phối hợp với Trường Đại học Nguyễn Tất Thành tổ chức, thu hút hơn 450 chuyên gia, bác sĩ, giảng viên và nhân viên y tế trong và ngoài nước. Chương trình có một phiên toàn thể, chín phiên chuyên đề và 60 báo cáo khoa học thuộc nhiều lĩnh vực chuyên môn.
Chia sẻ tại hội nghị, TS.BS.CKII Vũ Trí Thanh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, cho biết bệnh viện đã ứng dụng công nghệ thông tin trong khám chữa bệnh từ nhiều năm trước. Năm 2016, đơn vị được Bộ Y tế lựa chọn tham gia thí điểm bệnh án điện tử.
Đến nay, bên cạnh hệ thống bệnh án điện tử, bệnh viện đã phát triển các phần mềm quản trị và bảng điều khiển dữ liệu (dashboard), phục vụ công tác theo dõi, phân tích và điều hành hoạt động chuyên môn.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là thời gian hoàn thành bệnh án. Theo ông Thanh, trước đây, khi sử dụng hồ sơ giấy, bác sĩ mất trung bình khoảng 90 phút để hoàn thành một bệnh án. Khi chuyển sang bệnh án điện tử, thời gian này có thể giảm còn khoảng 30 phút.
Như vậy, thời gian xử lý mỗi bệnh án giảm khoảng 60 phút, tương đương gần 67%. Việc rút ngắn các thao tác hành chính tạo điều kiện để nhân viên y tế phân bổ thời gian hợp lý hơn giữa công việc hồ sơ và hoạt động chuyên môn.
“Giảm thời gian làm công tác hành chính, trả lại thời gian cho bác sĩ tiếp xúc với người bệnh, hỏi bệnh kỹ hơn, giải thích và tư vấn để người bệnh hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình”, ông Thanh chia sẻ.
Không chỉ hỗ trợ lập hồ sơ, các phần mềm còn cho phép bệnh viện theo dõi hoạt động khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và thời gian chờ của người bệnh qua từng công đoạn. Từ dữ liệu thu thập được, đơn vị có thể xác định những khâu thường xảy ra ùn tắc, quá tải để điều chỉnh quy trình, bổ sung trang thiết bị hoặc bố trí nhân lực phù hợp.
Trong điều kiện các bệnh viện phải xử lý lượng lớn hồ sơ và nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng đa dạng, khả năng giám sát hoạt động theo thời gian thực có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản trị. Dữ liệu không chỉ giúp phản ánh tình hình vận hành mà còn cung cấp cơ sở để lãnh đạo bệnh viện đưa ra quyết định dựa trên những vấn đề thực tế.
Chuyển đổi số cũng được ứng dụng trong quản lý thuốc và vật tư y tế, hỗ trợ kiểm soát lượng tồn kho tại từng thời điểm. Qua đó, bệnh viện có thể chủ động hơn trong việc dự trù, phân bổ và sử dụng nguồn lực.
Tại hội nghị, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nhấn mạnh chuyển đổi số là công cụ, còn đổi mới giáo dục và đào tạo là nền tảng để hình thành đội ngũ thầy thuốc có chuyên môn vững vàng, đáp ứng yêu cầu hội nhập và làm chủ công nghệ y sinh học hiện đại.
Theo ông, chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học và đào tạo y khoa cần hướng đến mục tiêu chung là nâng cao chất lượng điều trị, bảo đảm an toàn người bệnh. Việc đưa công nghệ vào bệnh viện không nên dừng ở thay thế giấy tờ bằng dữ liệu điện tử, mà phải tiến tới cải tiến quy trình ra quyết định và phương thức quản trị.
Trong đó, bệnh án điện tử cần được chuẩn hóa, bảo đảm khả năng kết nối và khai thác dữ liệu hiệu quả. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng cần gắn với nhu cầu chuyên môn, đồng thời tuân thủ yêu cầu về bảo mật thông tin và quyền riêng tư của người bệnh.
Một bệnh viện hiện đại không chỉ được đánh giá bằng quy mô, số lượt khám hay số kỹ thuật được triển khai. Chất lượng chuyên môn, mức độ an toàn, hiệu quả sử dụng nguồn lực và trải nghiệm của người bệnh cũng là những tiêu chí quan trọng.
Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu các cơ sở y tế phải xem dữ liệu là một nguồn lực phục vụ cải tiến liên tục, thay vì chỉ là công cụ lưu trữ thông tin. Những dữ liệu được thu thập trong quá trình khám chữa bệnh cần được khai thác phù hợp để phát hiện bất cập, đánh giá hiệu quả và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Theo TS.BS.CKII Vũ Trí Thanh, một trong những định hướng tiếp theo là khai thác dữ liệu để hỗ trợ điều trị toàn diện và cá thể hóa. Bệnh viện đang xây dựng, chuẩn hóa các phác đồ chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn của Bộ Y tế và các hội chuyên ngành quốc tế, đồng thời tăng cường đánh giá việc tuân thủ thông qua hoạt động bình bệnh án và kiểm tra chất lượng chuyên môn.
Trong điều trị, mỗi người bệnh có thể có đặc điểm sức khỏe và khả năng đáp ứng thuốc khác nhau. Vì vậy, việc tích hợp dữ liệu phù hợp có thể giúp bác sĩ có thêm căn cứ khi lựa chọn phương án điều trị, thay vì chỉ dựa trên những đặc điểm chung của bệnh lý.
Để thực hiện mục tiêu này, bệnh viện cần xây dựng cơ sở dữ liệu lớn, được chuẩn hóa và có khả năng khai thác. Thông tin về mô hình bệnh tật, nhóm bệnh phổ biến và nhu cầu điều trị có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu nhân lực, thuốc, vật tư và trang thiết bị, qua đó nâng cao khả năng chủ động trong hoạt động chuyên môn.
Dù vậy, lãnh đạo bệnh viện cho rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin và AI vẫn cần được triển khai từng bước, phù hợp với điều kiện thực tế. Công nghệ phải đi cùng chất lượng dữ liệu, quy trình chuyên môn rõ ràng và năng lực sử dụng của đội ngũ nhân viên y tế.
Với chín phiên chuyên đề trải rộng từ tim mạch, nội thần kinh, nhi khoa, ngoại khoa, dược, điều dưỡng đến quản lý chất lượng, xét nghiệm và quản trị bệnh viện, hội nghị tạo diễn đàn để các chuyên gia trao đổi kinh nghiệm, cập nhật tiến bộ khoa học và thúc đẩy kết nối giữa cơ sở đào tạo với môi trường thực hành.
Từ việc giảm thời gian hoàn thành bệnh án đến định hướng khai thác dữ liệu lớn, chuyển đổi số đang mở ra cơ hội cải thiện hoạt động của bệnh viện trên nhiều phương diện. Tuy nhiên, thước đo cuối cùng vẫn là khả năng nâng cao chất lượng điều trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và giúp người bệnh được chăm sóc an toàn, kịp thời hơn.
Nguyễn Nam
