Thay vì chỉ dừng lại ở mức độ giúp người dân và doanh nghiệp “biết đến AI”, TP. Hồ Chí Minh đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mục tiêu giúp họ “làm được bằng AI”. Bằng việc giới thiệu các mô hình hành động thực tiễn như Mô hình cộng đồng 61AI dành cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) cùng Mô hình 5T áp dụng tại cấp Phường và Khu Công nghiệp, các chuyên gia đang mở ra lộ trình ngắn nhất để chuyển hóa tri thức công nghệ thành năng lực số thực chất.
Trong bối cảnh Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực then chốt của nền kinh tế số, việc phổ cập và đưa AI vào thực tiễn sản xuất, quản lý không còn dừng lại ở mức độ trang bị lý thuyết suông. Nhằm giải quyết triệt để bài toán đưa công nghệ từ các buổi hội thảo bước vào đời sống thực tế, các chuyên gia và đại diện đơn vị nghiên cứu tại TP. Hồ Chí Minh đã giới thiệu những phương pháp luận và mô hình hành động mang tính đột phá, tập trung vào hai giải pháp trọng tâm: Mô hình cộng đồng 61AI và Mô hình 5T.
Mở đầu chuỗi giải pháp, trong bài tham luận “Từ phổ biến kiến thức đến chuyển hóa năng lực số: Mô hình cộng đồng 61AI trong phổ cập và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh”, ông Wilson Liễu (Chuyên gia đào tạo và tư vấn ứng dụng AI, Sáng lập Cộng đồng 61AI, đại diện Cộng đồng AI – Hội Tin học TP.HCM) đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng của công tác đào tạo hiện nay. Theo ông, các chương trình phổ biến kiến thức truyền thống thường dừng lại ở tầng nhận thức, giúp người tham dự “biết” về AI nhưng lại thiếu công cụ và môi trường để họ “làm được”.
Để khắc phục hạn chế này, mô hình 61AI đề xuất một lộ trình chuyển hóa năng lực số toàn diện gồm 5 bước bài bản: Tiếp cận $\rightarrow$ Hiểu $\rightarrow$ Thực hành $\rightarrow$ Ứng dụng $\rightarrow$ Lan tỏa. Hướng tới đối tượng cốt lõi là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại TP.HCM trong giai đoạn 2026–2030, mô hình chú trọng vào phương pháp học qua tác vụ (task-based learning), xây dựng các cộng đồng thực hành và duy trì cơ chế hỗ trợ liên tục. Đáng chú ý, ông Wilson Liễu đề xuất triển khai mô hình thí điểm kéo dài 90 ngày. Đây sẽ là thước đo thực tế nhằm đánh giá hiệu quả chuyển đổi dựa trên mức độ ứng dụng thành công của doanh nghiệp, thay vì đo lường bằng các chỉ số bề nổi như số lượng hội thảo hay số lượt người tham dự.
Song song với giải pháp cho khối doanh nghiệp, bài toán ứng dụng AI ở cấp cơ sở và khu vực sản xuất trực tiếp cũng nhận được sự quan tâm lớn. Qua tham luận “Từ ‘biết AI’ đến ‘làm được bằng AI’ – mô hình 5T phổ biến kiến thức AI dựa trên công việc thực tế tại Phường và Khu Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh”, TS. Kiều My đến từ Viện Công nghệ Trí tuệ nhân tạo và Chuyển đổi số (AITI) đã giới thiệu góc nhìn ứng dụng thực chứng đầy tiềm năng.
Mô hình 5T do Viện AITI phát triển tập trung giải quyết các bài toán công việc hàng ngày tại hai địa bàn chiến lược: bộ máy hành chính cấp Phường và môi trường hoạt động của các Khu Công nghiệp trên địa bàn TP.HCM. Bằng việc lấy công việc thực tế làm trung tâm, mô hình 5T giúp cán bộ công chức cũng như công nhân, người lao động dễ dàng chuẩn hóa quy trình, áp dụng công cụ AI vào các tác vụ cụ thể như xử lý văn bản, quản lý dữ liệu, tối ưu hóa vận hành và tự động hóa quy trình.
Sự kết hợp giữa Mô hình 61AI và Mô hình 5T đã mở ra một định hướng mới mang tính chiến lược cho TP. Hồ Chí Minh trong hành trình phổ cập công nghệ. Cả hai tiếp cận đều gặp nhau ở điểm cốt lõi: chuyển dịch trọng tâm từ nâng cao nhận thức sang chuyển hóa năng lực hành động thực tế. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này không chỉ góp phần giúp các doanh nghiệp SMEs tăng cường sức cạnh tranh mà còn thúc đẩy hiệu quả hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước cơ sở, tạo đòn bẩy vững chắc cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số thành phố.
