Sau hơn 120 năm hình thành và phát triển, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng được đề xuất xếp hạng di tích lịch sử cấp TP.HCM. Không chỉ là cái nôi đào tạo kỹ thuật hàng đầu, ngôi trường còn lưu giữ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng.
Hơn một thế kỷ tồn tại giữa lòng TP.HCM, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đang tiến thêm một dấu mốc mới khi các cơ quan quản lý cùng nhiều nhà khoa học thống nhất đề xuất xây dựng hồ sơ xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo tồn một thiết chế giáo dục có giá trị đặc biệt, nơi hội tụ nhiều lớp trầm tích về lịch sử, kiến trúc, giáo dục và truyền thống yêu nước.
TS Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng
Tiền thân của trường là Trường Cơ khí Á Châu (École des Mécaniciens Asiatiques), được thành lập năm 1906. Đây là trường đào tạo nghề đầu tiên do người Pháp xây dựng tại Đông Dương, đóng vai trò đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật phục vụ quá trình công nghiệp hóa đầu thế kỷ XX. Qua nhiều lần đổi tên, từ Trường Bá Nghệ Sài Gòn đến Trường Trung học Kỹ thuật Cao Thắng và nay là Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, nhà trường vẫn duy trì sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho đất nước.
Theo các chuyên gia, giá trị của Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng không chỉ nằm ở tuổi đời hơn 120 năm mà còn ở sự kết hợp hiếm có giữa lịch sử giáo dục, phong trào công nhân, truyền thống cách mạng và các công trình kiến trúc vẫn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn. Đây là trường hợp đặc biệt khi một di sản vẫn đang tiếp tục thực hiện đúng chức năng ban đầu là đào tạo, giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Một trong những giá trị nổi bật nhất là dấu ấn gắn với hai vị lãnh tụ của dân tộc. Theo các tham luận tại hội thảo, đầu năm 1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành từng học tại Trường Bá Nghệ trước khi ra đi tìm đường cứu nước. Sau đó, Chủ tịch Tôn Đức Thắng cũng từng học nghề cơ khí tại đây. Việc hai vị lãnh tụ từng học tập dưới cùng một mái trường đã tạo nên giá trị lịch sử đặc biệt, góp phần khẳng định vị trí của ngôi trường trong lịch sử giáo dục Việt Nam.
Không chỉ mang giá trị về con người, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng còn sở hữu nhiều công trình kiến trúc có tuổi đời hàng trăm năm. Tiêu biểu là Lầu Đồng Hồ được xây dựng từ năm 1924, hiện trở thành biểu tượng nhận diện của nhà trường. Bên cạnh đó là hệ thống phòng truyền thống, giáo cụ, tài liệu, hiện vật và nhiều không gian lưu giữ ký ức của ngành giáo dục nghề nghiệp Việt Nam.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng việc xếp hạng di tích không chỉ nhằm bảo vệ các công trình kiến trúc mà còn tạo hành lang pháp lý để phát huy các giá trị văn hóa, giáo dục và truyền thống cách mạng. Khi được công nhận là di tích lịch sử, nhà trường sẽ có thêm điều kiện để đầu tư bảo tồn, nghiên cứu và giới thiệu rộng rãi những giá trị quý báu tới cộng đồng.
Theo TS Lê Đình Kha, Hiệu trưởng nhà trường, trong bối cảnh chuyển đổi số, việc bảo tồn không chỉ dừng ở gìn giữ hiện vật mà cần biến di sản thành nguồn lực phục vụ đào tạo và nghiên cứu. Nhà trường đang định hướng số hóa tư liệu, phát triển bảo tàng số, ứng dụng công nghệ 3D, thực tế ảo và thực tế tăng cường nhằm đưa lịch sử đến gần hơn với người học.
Các chuyên gia kỳ vọng việc hoàn thiện hồ sơ xếp hạng sẽ góp phần đưa Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng trở thành một biểu tượng văn hóa – giáo dục tiêu biểu của TP.HCM. Không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, ngôi trường hơn 120 năm tuổi còn được kỳ vọng trở thành địa chỉ đỏ, điểm đến giáo dục truyền thống và không gian di sản của thành phố trong tương lai.
Nguyễn Nam
