Trước yêu cầu cấp bách về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), An Giang đang tập trung xử lý các điểm nghẽn từ quản lý đội tàu, giám sát hành trình đến truy xuất nguồn gốc, với mục tiêu không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
An Giang đang bước vào giai đoạn cao điểm thực hiện các nhiệm vụ nhằm góp phần gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC). Trọng tâm được tỉnh xác định là quản lý chặt đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác trên biển và bảo đảm toàn bộ sản phẩm thủy sản được kiểm soát xuyên suốt từ lúc tàu xuất bến đến khi cập cảng, đưa vào chế biến.
Theo số liệu đến ngày 30/7/2026, toàn tỉnh có 10.907 tàu cá đã được đăng ký và cập nhật thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase. Tuy nhiên, qua rà soát, vẫn còn 1.798 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, trong đó 822 tàu đã đăng ký nhưng chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện và 976 tàu chưa đăng ký.
Đây được xem là một trong những khoảng trống cần nhanh chóng được xử lý trong quản lý nghề cá. Một số tàu chưa đăng ký do thiếu hồ sơ; có phương tiện đã xóa đăng ký nhưng vẫn còn tồn tại thực tế. Một số tàu được mua từ địa phương khác, cải hoán hoặc thay máy nhưng chưa cập nhật đầy đủ thông tin. Trong khi đó, một bộ phận chủ tàu đã rời khỏi địa phương hoặc không thể liên hệ.
Quyền Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Võ Văn Võ cho biết ngành chức năng đang phối hợp rà soát, đối chiếu dữ liệu VNFishbase với thông tin đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình (VMS) và dữ liệu xuất, nhập bến.
Mục tiêu là làm sạch dữ liệu, xác định chính xác chủ tàu, tình trạng và vị trí từng phương tiện, qua đó không để bất kỳ tàu cá nào nằm ngoài hệ thống quản lý.
Đối với những tàu không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép hoặc đã xóa đăng ký nhưng vẫn có khả năng hoạt động, cơ quan chức năng sẽ phối hợp chính quyền địa phương xác minh cụ thể để có phương án xử lý. Những tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU phải được phân công đơn vị, cá nhân trực tiếp theo dõi.
Cùng với quản lý đội tàu, giám sát hành trình tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Từ đầu năm 2026 đến nay, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh đã phát hành 171 thông báo liên quan 684 lượt tàu mất tín hiệu kết nối VMS. Cơ quan chức năng lập 168 biên bản vi phạm hành chính đối với 92 tàu và ban hành 85 quyết định xử phạt, với tổng số tiền khoảng 5,5 tỷ đồng.
Hiện vẫn còn 207 lượt tàu đang được xác minh, xử lý và 165 hồ sơ mất tín hiệu từ trước cần tiếp tục rà soát, bổ sung. Các trường hợp này được xem là nhóm cần đặc biệt lưu ý trong thời gian cao điểm chống khai thác IUU.
Theo kế hoạch, việc kiểm soát tàu cá được thực hiện xuyên suốt từ khi xuất bến đến lúc trở về. Những tàu không đủ điều kiện hoạt động, không duy trì VMS hoặc có dấu hiệu can thiệp thiết bị sẽ không được phép xuất bến. Khi phát hiện tàu mất kết nối, vượt ranh giới hoặc có hành trình bất thường, cơ quan chức năng phải nhanh chóng cảnh báo, xác minh và xử lý.
Tỉnh cũng hướng tới việc đồng bộ dữ liệu VNFishbase, VMS, eCDT và thông tin xử phạt theo nguyên tắc mỗi tàu cá có một mã định danh và một hồ sơ điện tử thống nhất.
Trên biển, lực lượng biên phòng được tăng cường kiểm soát những phương tiện có nguy cơ cao. Đại tá Nguyễn Hồng Khiêm, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, cho biết lực lượng biên phòng phối hợp với các ngành và địa phương quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, kiểm soát xuất nhập bến, tổ chức tuần tra và xử lý vi phạm.
Đến tháng 7/2026, lực lượng biên phòng đã xử phạt 25 vụ liên quan 26 tàu và 42 đối tượng, với tổng số tiền hơn 2,1 tỷ đồng.
Trong khi đó, Công an tỉnh tập trung điều tra các hành vi có dấu hiệu tội phạm như tổ chức, môi giới, móc nối đưa tàu cá và ngư dân ra nước ngoài khai thác trái phép; làm giả hồ sơ, gian lận xuất xứ hoặc can thiệp thiết bị VMS.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh hồi tháng 8, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, theo nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Những vụ việc đủ căn cứ xử lý hình sự phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, chuyển cơ quan có thẩm quyền.
Không chỉ kiểm soát trên biển, An Giang đang siết chặt khâu truy xuất nguồn gốc tại cảng và các cơ sở thu mua, chế biến, xuất khẩu. Trong đợt cao điểm đến ngày 15/9, tỉnh đặt mục tiêu 100% tàu cá từ 6m trở lên ra, vào cảng và xuất, nhập bến được ghi nhận trên hệ thống eCDT.
Cơ quan chức năng sẽ không xác nhận nguyên liệu đối với những sản phẩm không có dữ liệu hoặc dữ liệu không hợp lệ. Doanh nghiệp thu mua, chế biến phải kiểm soát nguồn nguyên liệu, không tiếp nhận hải sản từ tàu không cập cảng chỉ định, không có hồ sơ nguồn gốc hợp pháp hoặc có dấu hiệu liên quan đến khai thác IUU.
Song song đó, tỉnh rà soát chính sách hỗ trợ lắp đặt VMS, nghiên cứu phương án giải bản tàu cá và chuyển đổi nghề đối với những phương tiện không còn đủ điều kiện hoạt động, nhất là nhóm tàu “3 không”. Việc bố trí khu vực kiểm soát tạm thời, khu neo đậu tập trung cũng được tính đến nhằm hạn chế nguy cơ tàu cá lợi dụng các khu vực ngoài cảng để xuất bến trái phép.
Với hàng loạt giải pháp được triển khai đồng thời, An Giang đang chuyển trọng tâm từ tuyên truyền, vận động sang quản lý chặt và xử lý dứt điểm các vi phạm. Đây được xem là bước quan trọng để bịt các “khoảng trống” trong quản lý nghề cá, kiểm soát nguồn gốc thủy sản và góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU của EC.
Hoàng Nhã
