Ngày 24/7 tại Hà Nội, Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (VCIDA) chính thức ra mắt Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án, đơn vị chuyên môn có nhiệm vụ nghiên cứu, tham mưu và đề xuất các chương trình, dự án chiến lược nhằm chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành động lực phát triển kinh tế, góp phần xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại.
Việc thành lập Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án được đánh giá là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới. Ban được thành lập theo Quyết định số 13/2026/QĐ-TL của Ban Chấp hành Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, với bà Phạm Hải Yến giữ cương vị Trưởng Ban.
Bà Phạm Hải Yến đắc cử Trưởng Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án
Theo VCIDA, Ban sẽ đảm nhiệm vai trò nghiên cứu, tham mưu và phát triển các đề án có tính chiến lược, hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu, hệ thống tiêu chí và mô hình phát triển công nghiệp văn hóa phù hợp với điều kiện Việt Nam cũng như các chuẩn mực quốc tế.
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu đến năm 2045, các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP, đồng thời đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu ASEAN về sức mạnh mềm văn hóa.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc xây dựng bộ chỉ số thống kê, đo lường đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa theo chuẩn quốc tế được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Đây cũng là một trong những định hướng mà Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án sẽ tập trung triển khai trong thời gian tới.
Theo đại diện VCIDA, Ban sẽ ưu tiên nghiên cứu phương pháp lượng hóa giá trị tài nguyên văn hóa thành nguồn lực kinh tế, gắn với Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC). Việc chuẩn hóa dữ liệu được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở khoa học cho quá trình hoạch định chính sách, thu hút đầu tư và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.
Bên cạnh đó, Ban đã thiết lập mạng lưới hợp tác với nhiều đơn vị tư vấn trong và ngoài nước nhằm huy động đội ngũ chuyên gia nghiên cứu các mô hình phát triển mới, đồng thời triển khai khảo sát thực địa tại nhiều địa phương giàu giá trị di sản ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ để xây dựng các dự án mang tính thực tiễn.
Một trong những đề án được lựa chọn nghiên cứu thí điểm là Liên hoan Quốc tế Nghệ thuật Ánh sáng Hà Nội. Theo định hướng ban đầu, đây không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn được thiết kế theo mô hình kinh tế sáng tạo với khả năng tự tạo nguồn thu thông qua phát triển tài sản trí tuệ, sản phẩm lưu niệm, hoạt động xúc tiến thương mại, dịch vụ trải nghiệm và kinh tế đêm.
Ý tưởng của dự án lấy cảm hứng từ Hội đèn Quảng Chiếu dưới thời Lý và Trần, đồng thời ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại để tạo ra sản phẩm văn hóa có khả năng khai thác thương mại bền vững. Theo Ban, mô hình này sẽ là cơ sở để nghiên cứu, hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá và có thể nhân rộng tại nhiều địa phương nếu đáp ứng các điều kiện triển khai.
Ngoài các dự án cụ thể, Ban cũng xác định bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm tham gia xây dựng Bộ chỉ số Công nghiệp Văn hóa Việt Nam; nghiên cứu phát triển tài sản trí tuệ từ kho tàng di sản và truyền thuyết dân gian; phối hợp biên soạn giáo trình, tài liệu chuyên sâu về công nghiệp văn hóa theo chuẩn quốc tế; đồng thời xây dựng thư viện số và kho dữ liệu tài sản trí tuệ mở phục vụ cộng đồng nghiên cứu, sáng tạo.
VCIDA cho biết mọi hoạt động của Ban sẽ được thực hiện theo nguyên tắc minh bạch, độc lập trong chuyên môn. Ban chỉ thực hiện chức năng nghiên cứu, thẩm định và tham mưu; các quyết định triển khai dự án thuộc thẩm quyền của Ban Chấp hành Hiệp hội và cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật.
Đặc biệt, cơ chế phòng ngừa xung đột lợi ích cũng được công bố ngay từ khi thành lập. Theo đó, các thành viên sẽ không tham gia thẩm định những đề án có liên quan trực tiếp đến lợi ích của cá nhân hoặc đơn vị mình.
Trong 100 ngày đầu hoạt động, Ban đặt mục tiêu hoàn thiện ba sản phẩm nền tảng gồm quy chế tổ chức và hoạt động; quy trình tiếp nhận, sàng lọc dự án kèm bộ tiêu chí đánh giá công khai; cùng báo cáo rà soát các lĩnh vực và địa bàn ưu tiên để trình Ban Chấp hành Hiệp hội xem xét.
Phát biểu tại lễ ra mắt, Trưởng Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án Phạm Hải Yến cho biết Ban hướng tới đồng hành cùng cộng đồng sáng tạo để xây dựng những nền tảng phát triển bền vững cho công nghiệp văn hóa Việt Nam, từ xây dựng bộ chỉ số quốc gia, số hóa tài nguyên văn hóa đến chuẩn hóa dữ liệu và mã hóa các ngành sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Theo bà, việc giữ vững tính độc lập trong nghiên cứu và tham mưu là điều kiện tiên quyết để các khuyến nghị chính sách bảo đảm tính khách quan và giá trị thực tiễn.
Nguyễn Ánh
