Trong dòng chảy lịch sử vẻ vang của dân tộc, có những nhân cách lớn đã trở thành biểu tượng, thành những “cây đại thụ” mà cuộc đời và sự nghiệp của họ mãi soi đường cho các thế hệ mai sau. Đồng chí Trần Bạch Đằng (1926 – 2026) chính là một nhân vật như thế – một nhà lãnh đạo cách mạng kiên trung, một trí thức lớn, một nhà báo, nhà văn hóa đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp độc lập dân tộc và xây dựng đất nước.
Sinh ra trong một gia đình hiếu học và yêu nước, ngay từ tuổi mười bảy, người thanh niên Trương Gia Triều (tên thật của đồng chí Trần Bạch Đằng) đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Tháng 11/1943, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương, mở đầu hành trình hơn sáu thập kỷ dấn thân đầy vinh quang và thử thách. Từ những ngày đầu tham gia phong trào Thanh niên Cứu quốc, tổ chức Hội truyền bá quốc ngữ cho đến khi trở thành Chính trị viên bộ đội, rồi lãnh đạo phong trào đấu tranh đô thị tại Sài Gòn – Gia Định, Trần Bạch Đằng luôn thể hiện bản lĩnh của một chiến sĩ cộng sản kiên định.
Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng
Cuộc đời của ông là một pho sử sống về bản lĩnh phi thường. Năm 1949, dù bị địch bắt giam và tra tấn dã man tại bót Catinat, ông vẫn giữ vững khí tiết, không hé răng nửa lời. Bằng sự mưu trí, ông đã vượt ngục thành công để tiếp tục con đường cách mạng. Bản lĩnh ấy không chỉ được tôi luyện trong nhà tù đế quốc mà còn tỏa sáng trong vai trò người kiến tạo phong trào thanh niên Nam Bộ, người “thắp lửa” cho các phong trào đấu tranh chính trị tại đô thị Sài Gòn – Gia Định trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào đấu tranh của công nhân, học sinh, sinh viên và trí thức đã trở thành sức mạnh tổng hợp, góp phần quan trọng vào đại thắng mùa Xuân năm 1975.
Không chỉ là một nhà chính trị, Trần Bạch Đằng còn là một “cây đại thụ” trên lĩnh vực văn hóa và báo chí. Ông để lại di sản đồ sộ với những tiểu thuyết nổi tiếng như “Ván bài lật ngửa”, “Bác Sáu Rồng”… cùng nhiều công trình nghiên cứu quy mô như “Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh”. Tư duy đổi mới, trăn trở về vận mệnh dân tộc và sự phát triển của đất nước luôn chảy tràn trong các tác phẩm lý luận của ông. Đặc biệt, bộ chính luận “Đổi mới – Đi lên từ thực tế” thể hiện tầm nhìn xa trông rộng và tinh thần trách nhiệm của một người trí thức luôn đặt lợi ích nhân dân lên trên hết.
Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông, việc khởi động xây dựng Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng là một nghĩa cử cao đẹp và ý nghĩa. Công trình không chỉ là nơi lưu giữ sách, tư liệu lịch sử mà còn là không gian văn hóa mở, nơi kết nối giữa truyền thống cách mạng và khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là nơi thế hệ trẻ hôm nay có thể gặp gỡ lịch sử, thấu hiểu những hy sinh của cha anh để từ đó bồi đắp lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm.
Những bài học về tư tưởng, phong cách lãnh đạo gần gũi, sâu sát thực tiễn của đồng chí Trần Bạch Đằng vẫn luôn là ngọn đuốc soi đường cho thế hệ trẻ. Trong hành trình xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình, di sản mà ông để lại chính là niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của tuổi trẻ.
Tròn một thế kỷ từ ngày ông cất tiếng khóc chào đời, cuộc đời 81 năm của Trần Bạch Đằng vẫn mãi là biểu tượng của tinh thần đổi mới, khát vọng cống hiến và sự trung thành với lý tưởng của Đảng. Thư viện Thanh niên mang tên ông sẽ là điểm tựa để ngọn lửa tri thức và tinh thần cách mạng được trao truyền, giúp mỗi đoàn viên, thanh niên viết tiếp những trang sử vẻ vang, xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các bậc tiền nhân.
