Trong bối cảnh thể thao hiện đại bước vào kỷ nguyên số, các chuyên gia cho rằng giấc ngủ đang trở thành yếu tố then chốt quyết định thành tích của vận động viên, bên cạnh thể lực, kỹ thuật và chiến thuật.
Thông tin được đưa ra tại Hội nghị khoa học năm 2026 do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tổ chức, với chủ đề về phát triển thể thao trong thời đại công nghệ.
Thiếu ngủ có thể “đánh mất” thành tích
Theo các nghiên cứu trình bày tại hội nghị, giấc ngủ không chỉ giúp cơ thể nghỉ ngơi mà còn đóng vai trò phục hồi sinh học quan trọng. Trong giai đoạn ngủ sâu, cơ thể tái tạo cơ bắp, cân bằng hormone và “làm sạch” hệ thần kinh.
Ngược lại, thiếu ngủ khiến vận động viên giảm sức bền, chậm phản xạ và suy giảm khả năng ra quyết định. Một số nghiên cứu cho thấy mức độ ảnh hưởng có thể tương đương với việc sử dụng rượu bia ở ngưỡng nhất định.
Đáng chú ý, tình trạng thiếu ngủ kéo dài còn làm tăng nguy cơ chấn thương, ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp thi đấu.
Vận động viên cần ngủ nhiều hơn người bình thường
Khác với người bình thường, vận động viên cần thời gian ngủ dài hơn để đảm bảo phục hồi. Tùy theo đặc thù môn thể thao, thời gian ngủ có thể dao động từ 7,5 đến 10 giờ mỗi đêm.
Các môn sức bền như điền kinh, bơi lội đòi hỏi thời gian ngủ cao nhất, trong khi các môn kỹ thuật chú trọng chất lượng giấc ngủ, đặc biệt là giai đoạn ngủ mơ (REM).
Trong các giải đấu quốc tế, việc lệch múi giờ cũng khiến giấc ngủ bị xáo trộn, buộc vận động viên phải áp dụng các biện pháp ngủ bù và điều chỉnh sinh học.
Khoảng trống trong huấn luyện thể thao
Dù đóng vai trò quan trọng, giấc ngủ vẫn chưa được chú trọng đúng mức trong hệ thống huấn luyện tại Việt Nam.
Các vận động viên thường chịu áp lực tập luyện cường độ cao, thi đấu liên tục và ảnh hưởng từ thiết bị điện tử, trong khi chưa có quy trình đánh giá giấc ngủ bài bản.
Giới chuyên môn nhận định đây là “khoảng trống” cần sớm được lấp đầy nếu muốn nâng cao thành tích thể thao một cách bền vững.
Đưa giấc ngủ vào chiến lược phát triển
Tại hội nghị, nhiều ý kiến đề xuất cần tích hợp “vệ sinh giấc ngủ” vào chương trình huấn luyện. Các biện pháp như hạn chế ánh sáng xanh, tránh caffeine buổi tối, duy trì môi trường ngủ phù hợp và áp dụng kỹ thuật thư giãn được xem là giải pháp thiết thực.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ theo dõi giấc ngủ và xây dựng hệ thống dữ liệu cũng được kỳ vọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý vận động viên.
Theo các chuyên gia, khi giấc ngủ được coi là một phần bắt buộc trong huấn luyện, thể thao Việt Nam sẽ có thêm cơ hội bứt phá về thành tích.
Hướng tới thể thao hiện đại
Định hướng lâu dài, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái thể thao hiện đại, kết hợp khoa học, công nghệ và y học thể thao.
Trong đó, giấc ngủ – yếu tố tưởng chừng đơn giản – đang dần trở thành “vũ khí thầm lặng”, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của vận động viên trên đấu trường quốc tế.
Nguyễn Nam
