Có những cuốn sách không chỉ để đọc, mà để sống lại. “Thành phố trong tim” là một cuốn sách như thế – nơi từng trang giấy không đơn thuần là hồi ức cá nhân, mà là một lát cắt của lịch sử, nơi số phận một gia đình hòa vào vận mệnh của cả dân tộc.
Ra mắt tại Đường sách TP HCM, “Thành phố trong tim” của bác sĩ Huỳnh Thị Minh Tâm không chỉ nối dài mạch cảm xúc từ những không gian văn hóa đọc, mà còn làm dày thêm chiều sâu ký ức cho đô thị này. Nếu trước đó, những hoạt động trưng bày và giao lưu văn hóa mở ra cách tiếp cận mới với tri thức, thì cuốn hồi ký này lại đưa người đọc đi sâu vào những trải nghiệm thật – nơi lịch sử không còn là khái niệm xa xôi, mà là những câu chuyện đời người.
Bác sĩ Huỳnh Thị Minh Tâm
Với dung lượng khoảng 300 trang, “Thành phố trong tim” tái hiện ký ức của một gia đình cách mạng tiêu biểu miền Nam qua ba thế hệ, nơi mỗi cái tên đều gắn với hy sinh và lý tưởng. Ông nội, người mẹ, người em – những con người tưởng như bình dị nhưng lại mang trong mình dấu ấn của một thời đại khốc liệt. Và ở trung tâm của câu chuyện là chính tác giả – một người con lớn lên giữa chiến tranh, bước vào đời bằng con đường dấn thân.
Tuổi 16, bà vào chiến khu, trở thành y tá. Những năm tháng kháng chiến, bà trực tiếp tham gia cứu thương trong cuộc Tổng tiến công Mậu Thân 1968 – nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau một nhịp thở. Những ký ức ấy không được kể bằng giọng điệu bi tráng, mà bằng sự bình thản của người từng đi qua mất mát. Chính sự giản dị ấy lại khiến câu chuyện trở nên ám ảnh.
“Thành phố trong tim” vì thế không chỉ là hồi ký cá nhân. Nó là sự kết nối giữa ký ức gia đình và lịch sử dân tộc. Qua những trang viết, hình ảnh một nhà cách mạng như Huỳnh Văn Một hiện lên không chỉ trong vai trò lịch sử, mà còn trong đời sống đời thường – một người cha, một con người với những tình cảm rất đỗi bình dị.
Đặc biệt, những trang viết về người mẹ – liệt sĩ Dương Thị Huê – mang đến một chiều sâu cảm xúc khác. Không phải những chiến công được kể lại, mà là những ký ức rất nhỏ, rất đời: một ánh mắt, một lời dặn, một lá thư. Trong đó, có những dòng chữ như một lời di nguyện: biến đau thương thành hành động, tiếp tục con đường còn dang dở.
Đặt “Thành phố trong tim” bên cạnh những không gian trưng bày văn hóa và khoa học xã hội, có thể thấy một điểm chung: tất cả đều đang nỗ lực đưa lịch sử trở về gần hơn với con người hôm nay. Nếu các triển lãm kể chuyện bằng hiện vật, hình ảnh, thì cuốn sách này kể chuyện bằng ký ức sống – thứ không thể thay thế bằng bất kỳ công nghệ nào.
Trong dòng chảy ấy, Đường sách TP HCM không chỉ là nơi tổ chức sự kiện, mà trở thành điểm giao thoa của nhiều lớp ký ức. Ở đó, những câu chuyện cá nhân như của bác sĩ Huỳnh Thị Minh Tâm gặp gỡ những câu chuyện lớn hơn của cộng đồng, tạo nên một không gian mà tri thức và cảm xúc song hành.
Có một điều đáng suy ngẫm: tại sao những câu chuyện như “Thành phố trong tim” vẫn có sức lay động mạnh mẽ trong thời đại hôm nay? Có lẽ bởi chúng chạm đến một nhu cầu rất sâu của con người – nhu cầu được hiểu về quá khứ để định vị chính mình trong hiện tại.
Những ký ức chiến tranh, những hy sinh, mất mát không còn chỉ là bài học lịch sử. Chúng trở thành nền tảng để thế hệ sau hiểu rằng: thành phố mình đang sống không chỉ được xây dựng bằng phát triển kinh tế, mà còn bằng những câu chuyện thầm lặng của biết bao con người.
Và khi đọc “Thành phố trong tim”, người ta nhận ra rằng “thành phố” ở đây không chỉ là một địa danh. Nó là nơi chứa đựng ký ức, lý tưởng và cả những mất mát không thể gọi tên. Một thành phố được dựng lên từ trái tim của những con người đã sống, đã chiến đấu và đã yêu.
Giữa những đổi thay của đô thị hiện đại, những cuốn sách như vậy giống như một nhịp chậm cần thiết. Để người ta dừng lại, đọc, và nhớ. Nhớ rằng phía sau mỗi con đường, mỗi góc phố, luôn có những câu chuyện chưa từng được kể hết.
Và biết đâu, trong một buổi chiều nào đó, khi khép lại trang sách, mỗi người sẽ tự hỏi: thành phố trong tim mình – được tạo nên từ những điều gì?
Nguyễn Nam
